Na egzaminie ósmoklasisty z matematyki nie ma oficjalnej karty wzorów CKE. W przeciwieństwie do matury wszystkie potrzebne formuły trzeba znać na pamięć, a następnie umieć zastosować je w zadaniach.
Jakie wzory warto znać?
Najwięcej wzorów dotyczy geometrii, brył i potęg. W oznaczeniach najczęściej P oznacza pole, O – obwód, V – objętość, h – wysokość, a a, b, c – długości boków lub krawędzi.
| Kategoria | Wzór | Oznaczenia |
|---|---|---|
| Pola figur | trójkąt: P = a · h / 2 | a – podstawa, h – wysokość |
| Pola figur | trapez: P = (a + b) · h / 2 | a, b – podstawy, h – wysokość |
| Pola figur | równoległobok: P = a · h | a – podstawa, h – wysokość |
| Pola figur | romb: P = a · h lub P = e · f / 2 | e, f – przekątne |
| Pola figur | kwadrat: P = a², prostokąt: P = a · b | a, b – boki |
| Koło i okrąg | P = πr², O = 2πr | r – promień |
| Twierdzenie Pitagorasa | a² + b² = c² | a, b – przyprostokątne, c – przeciwprostokątna |
| Kategoria | Wzór | Oznaczenia |
|---|---|---|
| Objętość sześcianu | V = a³ | a – krawędź |
| Objętość prostopadłościanu | V = a · b · c | a, b, c – krawędzie |
| Objętość graniastosłupa | V = Pp · H | Pp – pole podstawy, H – wysokość |
| Objętość ostrosłupa | V = Pp · H / 3 | Pp – pole podstawy, H – wysokość |
| Potęgi | aᵐ · aⁿ = aᵐ⁺ⁿ | Wspólna podstawa, wykładniki się dodają |
| Potęgi | aᵐ : aⁿ = aᵐ⁻ⁿ | a ≠ 0, wykładniki się odejmuje |
| Potęga potęgi | (aᵐ)ⁿ = aᵐⁿ | Wykładniki się mnożą |
| Potęga zerowa | a⁰ = 1 | a ≠ 0 |
Jakie działy powtórzyć?
Same wzory nie wystarczą, ponieważ zadania często łączą kilka umiejętności, na przykład geometrię z ułamkami albo procenty z równaniami. Przed egzaminem powtórz przede wszystkim:
- Liczby i działania – ułamki, procenty, kolejność działań, jednostki oraz cechy podzielności.
- Wyrażenia algebraiczne i równania – redukcję wyrazów podobnych, nawiasy i przekształcanie wzorów.
- Geometrię płaską – kąty, pola figur, okręgi, symetrie i twierdzenie Pitagorasa.
- Geometrię przestrzenną – graniastosłupy, ostrosłupy, siatki brył, pola i objętości.
- Zastosowania matematyki – prędkość, drogę, czas, skalę, statystykę i prawdopodobieństwo.
Lista kontrolna przed egzaminem
Przed egzaminem sprawdź, czy potrafisz samodzielnie:
- Wyjaśnić, co oznaczają symbole we wzorach na pola i objętości.
- Rozpoznać, kiedy zastosować twierdzenie Pitagorasa.
- Wykonywać działania na potęgach i stosować notację wykładniczą.
- Zamieniać jednostki długości, pola, objętości, masy i czasu.
- Rozwiązywać zadania tekstowe, w których trzeba dobrać właściwy wzór.
- Sprawdzać, czy wynik ma właściwą jednostkę i sensowną wartość.
Najlepiej nie ograniczać nauki do przepisywania formuł. Spróbuj samodzielnie wyprowadzić prostsze wzory, a następnie rozwiąż kilka zadań o różnym poziomie trudności. Dzięki temu zapamiętasz nie tylko zapis, lecz także sytuacje, w których należy go użyć.