Urlop rodzicielski przy urodzeniu jednego dziecka trwa łącznie 41 tygodni. Z tej puli maksymalnie 32 tygodnie może wykorzystać jeden rodzic, a 9 tygodni stanowi wyłączne, nieprzenoszalne prawo drugiego rodzica.
W skrócie: 41 tygodni urlopu i wniosek złożony co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu.
Wymiar urlopu rodzicielskiego w różnych sytuacjach
Łączny wymiar dotyczy obojga rodziców. Nie oznacza, że każdemu z nich przysługuje osobno pełna liczba tygodni wskazana w drugiej kolumnie.
| Sytuacja | Łączny wymiar | Maksymalnie dla jednego rodzica |
|---|---|---|
| Urodzenie jednego dziecka przy jednym porodzie | 41 tygodni | 32 tygodnie |
| Urodzenie dwojga lub większej liczby dzieci przy jednym porodzie | 43 tygodnie | 34 tygodnie |
| Jedno dziecko z zaświadczeniem „Za życiem” | 65 tygodni | 56 tygodni |
| Poród mnogi, gdy dziecko posiada zaświadczenie „Za życiem” | 67 tygodni | 58 tygodni |
Podwyższony wymiar przysługuje, gdy dziecko ma zaświadczenie, o którym mowa w ustawie „Za życiem”. Tabela przedstawia maksymalny łączny limit urlopu rodzicielskiego dla obojga rodziców.
Na czym polega zasada 9 tygodni?
Każdemu z rodziców przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Tej części nie można przekazać drugiemu rodzicowi. Przy jednym dziecku z 41-tygodniowej puli 18 tygodni jest więc przypisanych indywidualnie – po 9 tygodni dla każdego rodzica – a pozostałymi 23 tygodniami rodzice mogą się podzielić.
Najważniejsze konsekwencje tej zasady są następujące:
- Każdy rodzic ma własne 9 tygodni, z których może skorzystać niezależnie od drugiej osoby.
- Nie można przekazać tych 9 tygodni drugiemu rodzicowi, nawet jeśli jeden z rodziców nie planuje korzystać z urlopu.
- Niewykorzystana część przepada i nie powiększa urlopu drugiego rodzica.
- Skorzystanie z 9 tygodni jest prawem, a nie obowiązkiem rodzica.
Urlop rodzicielski dla ojca nie jest tym samym co urlop ojcowski. Urlop rodzicielski może wykorzystać zarówno matka, jak i ojciec, a jego standardowy wymiar wynosi 41 albo 43 tygodnie łącznie dla obojga rodziców. Urlop ojcowski jest odrębnym uprawnieniem ojca i wynosi 2 tygodnie.
Kiedy złożyć wniosek o urlop rodzicielski?
Wniosek należy złożyć pracodawcy co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu lub jego części. Dopuszczalna jest forma papierowa albo elektroniczna. Przy kompletnym wniosku złożonym w terminie pracodawca powinien udzielić urlopu zgodnie z żądanym okresem.
Wniosek o urlop rodzicielski nie jest tym samym co wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego w wysokości 81,5% podstawy wymiaru. Ten drugi dotyczy sposobu ustalenia świadczenia i podlega odrębnym zasadom. Za czas urlopu rodzicielskiego pracownik otrzymuje zasiłek macierzyński, a nie wynagrodzenie za pracę. Zasadniczo wynosi on 70% podstawy wymiaru, natomiast w określonych przypadkach może wynosić 81,5%.
Jak długo można korzystać z urlopu?
Urlop rodzicielski można wykorzystać jednorazowo albo podzielić na maksymalnie 5 części. Nie trzeba rozpoczynać go bezpośrednio po urlopie macierzyńskim. Ostatnia część urlopu może przypadać najpóźniej do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat.
Urlop można także łączyć z pracą u pracodawcy, który go udziela, w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego etatu. W takiej sytuacji urlop i zasiłek ulegają odpowiedniemu, proporcjonalnemu rozliczeniu, a okres korzystania z urlopu może się wydłużyć.
Najważniejsza zasada przy planowaniu urlopu jest prosta: 41 tygodni przy jednym dziecku to wspólna pula rodziców, a 9 tygodni przypisanych każdemu z nich nie można przekazać drugiej osobie.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie należy sprawdzić aktualne przepisy Kodeksu pracy lub skonsultować się ze specjalistą.