Świadczenie 800+ przysługuje na każde dziecko do ukończenia przez nie 18. roku życia, bez względu na dochód rodziny. Wynosi 800 zł miesięcznie na dziecko, a wniosek składa się do ZUS wyłącznie elektronicznie. Przy sądowo ustalonej opiece naprzemiennej każdy z rodziców otrzymuje po 400 zł.
Komu przysługuje 800+?
Świadczenie wychowawcze otrzymuje osoba, która sprawuje pieczę nad dzieckiem, mieszka z nim i utrzymuje je, jeśli jest rodzicem albo opiekunem faktycznym. Prawo do świadczenia nie zależy od wysokości zarobków, liczby dzieci ani stanu cywilnego rodziców. Mogą z niego korzystać małżeństwa, osoby w związkach nieformalnych i samotni rodzice.
Pełna kwota to 800 zł miesięcznie na każde dziecko. Świadczenie wypłaca ZUS na rachunek bankowy wskazany we wniosku. Pieniądze nie są wypłacane w gotówce.
Kto może złożyć wniosek?
Wniosek o świadczenie wychowawcze może złożyć osoba lub podmiot, który zgodnie z przepisami sprawuje opiekę nad dzieckiem:
- Matka albo ojciec – jeżeli dziecko wspólnie z nimi mieszka i pozostaje na ich utrzymaniu.
- Opiekun faktyczny – osoba, która faktycznie opiekuje się dzieckiem i wystąpiła do sądu opiekuńczego z wnioskiem o jego przysposobienie.
- Opiekun prawny – ustanowiony przez sąd dla dziecka.
- Rodzina zastępcza albo osoba prowadząca rodzinny dom dziecka – w przypadku dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej.
- Dyrektor placówki – między innymi placówki opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej, interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego albo domu pomocy społecznej.
Wniosek składa się do ZUS przez eZUS, aplikację mZUS, portal Emp@tia albo bankowość elektroniczną. Rodzic korzysta z formularza SW-R, opiekun prawny, faktyczny lub osoba sprawująca pieczę zastępczą z formularza SW-O, a dyrektor placówki z formularza SW-D.
Kiedy 800+ nie przysługuje?
Samo spełnienie kryterium wieku nie wystarcza w każdej sytuacji. Świadczenie nie przysługuje w przypadkach określonych w ustawie, w szczególności gdy:
- dziecko pozostaje w związku małżeńskim,
- dziecko przebywa w instytucji zapewniającej nieodpłatne pełne utrzymanie, na przykład w zakładzie poprawczym, schronisku dla nieletnich, areszcie śledczym, zakładzie karnym lub młodzieżowym ośrodku wychowawczym,
- pełnoletnie dziecko ma ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na własne dziecko,
- członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze, a sprawa nie podlega wyjątkom wynikającym z przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Na dziecko umieszczone w pieczy zastępczej świadczenie otrzymuje podmiot, który tę pieczę sprawuje. Nie pobiera go w tym czasie rodzic biologiczny, jeżeli nie zajmuje się dzieckiem i nie utrzymuje go w rozumieniu przepisów.
800+ przy rozwodzie i opiece naprzemiennej
Rozwód, separacja lub życie rodziców w rozłączeniu same w sobie nie odbierają prawa do świadczenia. Jeżeli dziecko mieszka z jednym rodzicem i pozostaje na jego utrzymaniu, co do zasady to ten rodzic składa wniosek i otrzymuje 800 zł.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy sąd ustanowił opiekę naprzemienną sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Wtedy każdy z rodziców składa własny wniosek, a świadczenie jest dzielone po połowie. Każdemu przysługuje 400 zł miesięcznie. Do wniosku należy dołączyć orzeczenie sądu potwierdzające taki sposób sprawowania opieki.
| Sytuacja | Wysokość świadczenia | Warunek |
|---|---|---|
| Standardowa opieka nad dzieckiem | 800 zł | Dziecko mieszka z wnioskodawcą i pozostaje na jego utrzymaniu |
| Opieka naprzemienna | 400 zł dla każdego rodzica | Opieka została ustalona przez sąd i jest sprawowana w porównywalnych, powtarzających się okresach |
| Brak prawa do świadczenia | 0 zł | Występuje ustawowe wyłączenie, na przykład małżeństwo dziecka albo pełne utrzymanie w określonej instytucji |
Jeżeli rodzice jedynie ustalili między sobą częste pobyty dziecka w obu domach, ale nie ma sądowego orzeczenia o opiece naprzemiennej w rozumieniu ustawy, nie oznacza to automatycznie podziału świadczenia na dwie części.
Co z 800+ przy pracy lub mieszkaniu za granicą?
Praca, zamieszkanie albo pobieranie określonych świadczeń przez jednego z rodziców za granicą nie zawsze wyklucza polskie 800+. Jeżeli sytuacja rodziny obejmuje Polskę i inne państwo, może mieć zastosowanie koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Dotyczy to między innymi państw Unii Europejskiej, Islandii, Liechtensteinu, Norwegii, Szwajcarii oraz w niektórych przypadkach Wielkiej Brytanii.
Informację o pracy, zamieszkaniu lub pobieraniu świadczeń za granicą trzeba wykazać we wniosku. ZUS może przekazać sprawę do właściwego urzędu wojewódzkiego, który wymienia informacje z instytucją zagraniczną. Polska może przyznać 800+ w pełnej wysokości, ale zagraniczne świadczenie rodzinne może zostać odpowiednio pomniejszone. Ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie świadczenia zagranicznego należy do instytucji danego państwa.
Zatajenie informacji o pracy lub świadczeniach za granicą może doprowadzić do uznania wypłaconych pieniędzy za świadczenie nienależnie pobrane i obowiązku ich zwrotu. Gdy cała rodzina mieszka za granicą, a nikt nie mieszka ani nie pracuje w Polsce, prawo do polskiego 800+ może nie powstać.
- Wskaż we wniosku, że Ty albo drugi rodzic mieszkacie, pracujecie lub pobieracie świadczenie w innym państwie.
- Złóż wniosek do ZUS elektronicznie i dołącz wymagane dokumenty, jeśli ZUS o nie poprosi.
- Przekaż informację o polskim świadczeniu również instytucji zagranicznej, jeżeli wymaga tego postępowanie w tym państwie.
- Zgłaszaj ZUS zmiany sytuacji rodzinnej, zawodowej lub miejsca zamieszkania, które mogą wpływać na uprawnienia.
Jakie warunki dotyczą cudzoziemców?
Cudzoziemiec może otrzymać 800+, jeżeli spełnia warunki wynikające z przepisów dotyczących jego statusu pobytowego i pobytu rodziny w Polsce. W przypadku osób spoza Unii Europejskiej i EFTA znaczenie ma między innymi legalny pobyt oraz dostęp do polskiego rynku pracy.
Co do zasady osoba pobierająca świadczenie powinna:
- mieszkać w Polsce razem z dzieckiem przez okres, na który przyznano świadczenie,
- być aktywna zawodowo lub podlegać ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym, jeżeli przepisy wymagają tego dla jej statusu,
- zapewnić, aby dziecko realizowało w Polsce roczne przygotowanie przedszkolne, obowiązek szkolny albo obowiązek nauki.
ZUS może weryfikować te warunki. Jeżeli nie potwierdzi wymaganych informacji, może wstrzymać wypłatę. Szczegółowe zasady zależą od obywatelstwa, podstawy pobytu oraz przepisów szczególnych dotyczących danej grupy cudzoziemców.
Jak długo przysługuje świadczenie?
Prawo do 800+ ustala się na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca do 31 maja następnego roku. Wniosek na kolejny okres można złożyć od 1 lutego. Aby zachować ciągłość wypłat od czerwca, trzeba złożyć go w terminie przewidzianym dla danego okresu świadczeniowego.
Jeżeli wniosek zostanie złożony po rozpoczęciu okresu, świadczenie co do zasady przysługuje od miesiąca złożenia wniosku. Wyjątkiem jest między innymi nowo narodzone dziecko. Złożenie wniosku w ciągu trzech miesięcy od urodzenia pozwala uzyskać świadczenie z wyrównaniem od dnia narodzin.
Wypłata odbywa się wyłącznie bezgotówkowo, na rachunek podany we wniosku. Najważniejsze dla oceny prawa są więc: wiek dziecka, osoba faktycznie sprawująca opiekę, miejsce zamieszkania rodziny, ewentualna opieka naprzemienna oraz związki z systemem zabezpieczenia społecznego innego państwa.